Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS) Nedir? Projenizin Seviyesini Nasıl Belirlersiniz?
Teknoloji Hazırlık Seviyesi, bir teknolojinin fikirden pazara uzanan yolda nerede durduğunu gösteren dokuz basamaklı bir ölçektir. Ulusal ve AB programlarında neden önemli olduğunu ve kendi seviyenizi nasıl belirleyeceğinizi anlatıyoruz.
Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS), İngilizce kısaltmasıyla TRL (Technology Readiness Level), bir teknolojinin olgunluğunu 1'den 9'a kadar numaralanmış basamaklarla tanımlar. İlk olarak havacılık ve uzay alanında kullanılan bu ölçek, bugün Horizon Europe başta olmak üzere birçok ulusal ve uluslararası destek programında proje olgunluğunu tarif etmek için kullanılıyor.
Dokuz basamak kısaca
- Temel ilkeler gözlemlendi.
- Teknoloji konsepti tanımlandı.
- Konseptin deneysel olarak kanıtı ortaya kondu.
- Teknoloji laboratuvar ortamında doğrulandı.
- Teknoloji ilgili ortamda doğrulandı.
- Teknoloji ilgili ortamda gösterildi (prototip).
- Sistem prototipi gerçek çalışma ortamında gösterildi.
- Sistem tamamlandı ve nitelendirildi.
- Gerçek sistem, çalışma ortamında kanıtlandı.
İlk üç basamak araştırma ağırlıklıdır. Dört ile altı arası geliştirme ve doğrulama, yedi ile dokuz arası ise ürünleşme ve pazara hazırlık aşamalarını anlatır.
Programlar neden THS soruyor?
Destek programları belirli bir olgunluk aralığını hedefler. Temel araştırmaya yönelik bir program yüksek THS'deki ürünleştirme çalışmasını desteklemez; ürünleşmeye yönelik bir program da henüz konsept aşamasındaki bir fikri finanse etmez. Birçok çağrı metninde başlangıç ve bitiş THS'si için alt ya da üst sınır verilir. Bu sınırların dışında kalan projeler kapsam dışı sayılabilir.
Ayrıca proje boyunca THS'de gerçekçi bir ilerleme beklenir. Başlangıç seviyesi ile hedeflenen bitiş seviyesi arasındaki fark, iş paketleri ve sürenin kurgulanmasında temel referanstır.
Kendi seviyenizi nasıl belirlersiniz?
THS'yi belirlerken iddialı değil, kanıtlanabilir olmak gerekir. Şu sorular yol gösterir:
- Elinizde yalnız bir fikir ve literatür çalışması mı var, yoksa deneysel bir sonuç mu?
- Laboratuvarda çalışan bir numune ya da düzenek var mı?
- Prototip, kullanılacağı gerçek ortama benzer koşullarda test edildi mi?
- Test sonuçlarını raporlayan belgeleriniz, ölçüm verileriniz var mı?
Değerlendiriciler, beyan edilen seviyeyi destekleyen kanıt arar. Test raporu, ölçüm verisi ya da prototip fotoğrafı gibi belgelerle desteklenmeyen yüksek bir THS beyanı güven kaybına yol açar.
Sık yapılan hata
En sık görülen hata, başlangıç seviyesini olduğundan yüksek göstermektir. Oysa proje boyunca THS'de sağlanacak ilerleme projenin katma değerini gösterir. Başlangıcı gerçekçi, hedefi ölçülebilir bir THS kurgusu, iş planının da daha inandırıcı olmasını sağlar.
