Hibe mi, Geri Ödemeli Destek mi, Kredi mi? Destek Türlerini Anlamak

"Hibe" kelimesi günlük kullanımda tüm devlet desteklerini anlatmak için kullanılsa da programların önemli bir kısmı farklı finansman modelleriyle çalışır. Başvurmadan önce desteğin türünü anlamak, hem nakit akışınızı planlamak hem de doğru programı seçmek için gereklidir.

Geri ödemesiz destek (hibe)

Klasik hibe modelinde proje harcamalarının belirli bir oranı, proje başarıyla yürütüldüğü sürece geri ödenmez. TÜBİTAK'ın 1501 ve 1507 gibi sanayi Ar-Ge programları bu modele örnektir. Harcamalar dönemsel olarak raporlanır, değerlendirilen harcamaya destek oranı uygulanarak ödeme yapılır.

Dikkat edilmesi gereken nokta, hibenin genellikle harcamadan sonra ödenmesidir. Firma proje harcamalarını önce kendi kaynağıyla yapar; destek ödemesi dönem raporunun onaylanmasının ardından gelir. Bu nedenle hibe programlarında da nakit akışı planlaması gerekir.

Geri ödemeli destek

Bazı programlarda destek geri ödemeli olarak verilir, ancak belirli koşullar sağlandığında bir kısmı hibeye dönüşür. Örneğin TÜBİTAK'ın 1801 programı kapsamında açılan yeşil dönüşüm çağrılarında, geri ödemeli desteğin KOBİ'lerde belirli bir oranı proje sonunda hibeye dönüşür, kalan kısım ise geri ödemesiz süreyi izleyen taksitlerle geri ödenir. Bu tür programlarda teminat ve banka referans mektubu gibi ek şartlar da bulunabilir.

Kredi tabanlı destek

KOSGEB'in Kapasite Geliştirme programı gibi bazı destekler, anlaşmalı bankalar aracılığıyla kullandırılan krediler üzerine kuruludur. Destek, faiz ya da kâr payının bir kısmının karşılanması veya kredinin yanında sınırlı bir geri ödemesiz tutar biçiminde olabilir. Bu programlarda bankanın kredi değerlendirmesi başvuru sürecinin bir parçasıdır.

Hisse karşılığı yatırım

Girişimcilik programlarının bir kısmı, doğrudan hibe yerine şirkete hisse karşılığı yatırım yapar. TÜBİTAK'ın BiGG Yatırım programı ve AB'nin EIC Accelerator programının yatırım bileşeni bu modele örnektir. Bu modelde destek veren kurum şirketin küçük bir hissesine ortak olur.

Hangi model size uygun?

Karar verirken şu sorular yol gösterir:

• Proje harcamalarını destek ödemesinden önce karşılayabilecek nakit gücünüz var mı?
• Geri ödeme takvimini karşılayacak bir gelir planınız var mı?
• Teminat ya da banka referans mektubu sağlayabilir misiniz?
• Şirketinize ortak almaya açık mısınız?

Kısaca

Destek türü, bir programın size gerçekten ne kazandıracağını belirler. Aynı büyüklükteki iki destek, biri hibe diğeri geri ödemeli olduğunda şirketiniz için çok farklı sonuçlar doğurur. Başvuru öncesinde programın destek modelini, geri ödeme koşullarını ve teminat şartlarını mutlaka okuyun.